ერექციული დისფუნქციის დიაგნოსტიკის პრინციპები

ცნება „პაციენტს" ერექტოლოგიაში თავისი სპეციფიკა აქვს.

საქმე ის არის, რომ მამაკაცის საჭიროებას სამედიცინო დახმარებაზე განსაზღვრავს არა მხოლოდ ერექციული ფუნქციის ობიექტური მაჩვენებლები, არამედ საკუთარი სექსუალური შესაძლებლობების სუბიექტური აღქმაც.

მაგალითად, გეორგი სტეპანეს ძე ვასილჩენკოს კლასიფიკაციით, ძლიერი სექსუალური კონსტიტუციის მამაკაცს შეიძლება გამოხატული უკმაყოფილება ჰქონდეს ისეთი ერექციული მაჩვენებლებით, რომლებითაც სუსტი სექსუალური კონსტიტუციის მქონე მეორე მამაკაცი სექსუალური კეთილდღეობის მწვერვალზე გრძნობს თავს.

ბუნებრივია, პირველი სექსოლოგს საჩივრებით მიმართავს, მეორე კი სამედიცინო დახმარების საჭიროებაზე არც კი ფიქრობს.

და აქ პრინციპული კითხვა ჩნდება: ვის უნდა მივიჩნიოთ პაციენტად ერექტოლოგიაში?

მამაკაცს, რომელიც განიცდის სექსუალურ დისკომფორტს, უკმაყოფილოა საკუთარი ერექციის ხარისხით და მის მდგრად გაუმჯობესებას საჭიროებს?

თუ მამაკაცს, რომელიც სავსებით კმაყოფილია თავისი სექსუალური ცხოვრებით, მაგრამ გარკვეულ ვითარებაში სექსუალური შესაძლებლობების დამატებით გაძლიერებას ისურვებდა?

ჩვენი აზრით, ამ სიტუაციებს შორის პრინციპული განსხვავება არსებობს.

პირველ შემთხვევაში საუბარია პაციენტზე, რომელსაც სჭირდება დიაგნოსტიკა და, ჩვენების არსებობისას, ერექციული დისფუნქციის მკურნალობა.

მეორე შემთხვევაში — სექსუალურად კეთილსაიმედო მამაკაცზე, რომელსაც ინტერესებს არა დაავადების მკურნალობა, არამედ საკუთარი სექსუალური შესაძლებლობების გაფართოება.

ამასთან განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს სექსუალური წარუმატებლობის მოლოდინის შიში. მისმა არსებობამ შეიძლება ერექციის უმნიშვნელო შესუსტებაც კი სერიოზულ ფსიქოლოგიურ პრობლემად აქციოს.

ამიტომ ჩვენს კლინიკურ პრაქტიკაში ამ მდგომარეობების გამიჯვნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კრიტერიუმია არა თავად ერექციის გაძლიერების სურვილი, არამედ სექსუალური დისკომფორტისა და წარუმატებლობის მოლოდინის შიშის არსებობა.

ერექტოლოგიაში უნდა ვმკურნალობდეთ იმ დარღვევას, რომელიც პაციენტს ხელს უშლის, თავი სექსუალურად სრულფასოვნად იგრძნოს.

მამაკაცებს კი, რომლებსაც ერექციული ფუნქციის მუდმივი საჩივრები არ აქვთ, მაგრამ ცალკეულ სიტუაციებში ერექციის გაძლიერების საჭიროებას განიცდიან, სამედიცინო ჩვენების არსებობისას შეიძლება ურჩიონ ერექტოგენების ერთჯერადი მიღება — ფოსფოდიესთერაზა-5-ის ინჰიბიტორების ჯგუფის პრეპარატების, როგორიცაა სილდენაფილი, on-demand რეჟიმში, ანუ მოთხოვნისამებრ.

არსებობს სამედიცინო პრობლემები, რომლებზეც ადამიანს ახლობლებთანაც კი უჭირს საუბარი.

სექსუალური ჯანმრთელობა სწორედ ასეთი სფეროა. ამიტომ ჩვენთვის კონფიდენციალობა არ არის ფორმალობა.

ეს პროფესიული ეთიკის ნაწილია. პაციენტმა თავი მშვიდად უნდა იგრძნოს.

მას უნდა ესმოდეს, რომ არ განსჯიან, არ დაამცირებენ და არ აჩქარებენ.

კლინიკა „ლიგაში" დელიკატურობა სერვისის დეკორაცია კი არ არის.

ეს მკურნალობის აუცილებელი პირობაა.

პაციენტის სრული ანონიმურობა ჩვენი მუშაობის ერთ-ერთი სავალდებულო პრინციპია.

დღეისათვის პრაქტიკულად არც ერთ ქვეყანაში სამედიცინო დაზღვევა ერექციული დისფუნქციის მკურნალობას არ ფარავს. ამიტომ პაციენტის ბიუჯეტზე ზრუნვა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.

ჩვენს კლინიკაში დაცულია „კოქრანის პრინციპი", რომელიც ამბობს:

კონკრეტულ დიაგნოსტიკურ პროცედურამდე უპასუხე კითხვას №1 — რას გააკეთებ, თუ ამ გამოკვლევაზე დადებით შედეგს მიიღებ? შემდეგ უპასუხე კითხვას №2 — რას გააკეთებ, თუ ამ გამოკვლევაზე უარყოფით შედეგს მიიღებ?

თუ პასუხები №1 და №2 კითხვებზე ერთმანეთს ემთხვევა, ეს დიაგნოსტიკური პროცედურა არ სრულდება.

ამრიგად, კოქრეინის პრინციპი პაციენტის ბიუჯეტს ზედმეტი სამედიცინო გამოკვლევებისგან იცავს.

ერექციული დისფუნქციის პათოგენეზის ღრმა გააზრებაც საშუალებას იძლევა, თავიდან ავიცილოთ პაციენტის გაუმართლებელი ხარჯები. მაგალითად, ლაბორატორიული დიაგნოსტიკის შეზღუდული შესაძლებლობების პირობებში სპერმატოგენეზის ნორმალური მაჩვენებლები შეიძლება დამატებით ორიენტირად გამოდგეს ჰორმონალური სტატუსის შეფასებისას.

ჩვენ ანალიზებს არ ვმკურნალობთ. ანალიზები ექიმს გადაწყვეტილების მიღებაში ეხმარება.

მაგრამ უნდა ვმკურნალობდეთ ადამიანს.

ზოგჯერ ერთი საუბარი ექიმს უფრო მეტ ინფორმაციას აძლევს, ვიდრე ათეული გამოკვლევა.

ერექციული დისფუნქცია დამოუკიდებელი დაავადება კი არა, სიმპტომია, რომელსაც შეიძლება სხვადასხვა მიზეზი ჰქონდეს. ამიტომ ექიმის მთავარი ამოცანაა არა უბრალოდ ერექციის აღდგენა, არამედ იმის გაგება, თუ რატომ დაირღვა ის.

თანამედროვე დიაგნოსტიკა მიზეზის თანმიმდევრული ძიების პრინციპზე შენდება.

უპირველეს ყოვლისა, ექიმი პაციენტს დაწვრილებითესაუბრება. ხშირად უკვე საუბრისას შეიძლება ვივარაუდოთ, უკავშირდება თუ არა ერექციის დარღვევა ფსიქოლოგიურ ფაქტორებს, სისხლძარღვოვან დაავადებებს, ჰორმონალურ ცვლილებებს, ნერვული სისტემის დაზიანებას, მედიკამენტების მიღებას ან სხვა მიზეზებს.

საუბრის საფუძველზე ექიმი რამდენიმე ყველაზე სავარაუდო დიაგნოსტიკურ ჰიპოთეზას წამოაყენებს, რომლებსაც შემდეგ მიზანმიმართულად ადასტურებს ან გამორიცხავს.

შემდეგი ეტაპია პაციენტის ზოგადი და სექსოლოგიური გასინჯვა.

საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენება სასქესო ასოს სისხლმომარაგების, მისი ინერვაციისა და ერექციის სხვა მექანიზმების შესწავლის სპეციალური მეთოდები.

ჩვენებისამებრ ინიშნება ლაბორატორიული გამოკვლევები, ფასდება ჰორმონალური ფონი, ნივთიერებათა ცვლისა და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მდგომარეობა.

ვინაიდან ერექციული დისფუნქციის მიზეზები შეიძლება ერთი სამედიცინო სპეციალობის ფარგლებს სცილდებოდეს, საჭიროებისას დიაგნოსტიკაში ჩაერთვებიან კარდიოლოგები, ენდოკრინოლოგები, ნევროლოგები, ფსიქიატრები და სხვა სპეციალისტები.

მნიშვნელოვანია გვესმოდეს: ყველა პაციენტს არ სჭირდება გამოკვლევების სრული კომპლექსი. დიაგნოსტიკის მოცულობა ინდივიდუალურად განისაზღვრება. კომპეტენტური ექიმი ნიშნავს მხოლოდ იმ გამოკვლევებს, რომელთა შედეგები მართლაც დაგვეხმარება დარღვევის მიზეზის დადგენასა და მკურნალობის ოპტიმალური ტაქტიკის არჩევაში.

სწორედ ამიტომ ერექციული დისფუნქციის წარმატებული მკურნალობა იწყება არა ტაბლეტებით, არამედ სწორი დიაგნოსტიკით.

ხშირად ერექციული დისფუნქცია ვითარდება პაციენტის მიერ გადატანილი სტრესის შემდეგ. ფსიქოლოგთან მიმართვისას ერექციის დარღვევა უმეტესად ნევროტული აშლილობებით აიხსნება.

ძალიან ხშირად მამაკაცი გაიგონებს: „თქვენ ყველაფერი თავში გაქვთ".

შესაბამისად, იწყება ფსიქოთერაპიული მკურნალობა, ზოგჯერ ანტიდეპრესანტებისა და ერთჯერადი ერექტოგენების დანიშვნით. ხშირად უშედეგოდ.

პრობლემა ისაა, რომ სტრესი ყოველთვის როდია ერექციის დარღვევის ერთადერთი მიზეზი. ხშირად გადატანილი სტრესი ხდება ტრიგერი, რომელიც ერექციული ფუნქციის ადრე ფარულ სომატურ დარღვევებს ააშკარავებს.

სამედიცინო განათლების არქონა ფსიქოლოგს არ აძლევს საშუალებას, დამოუკიდებლად გამორიცხოს დაავადების სისხლძარღვოვანი, ჰორმონალური, ნევროლოგიური და მედიკამენტური მიზეზები.

და თუ ფსიქოლოგი სამედიცინო დიაგნოსტიკის აუცილებლობას უგულებელყოფს, ის თავსაც და პაციენტსაც ერექციული დისფუნქციის პათოგენეზის ჰიპერფსიქოლოგიზაციის მახეში ამწყვდევს.

ამავე დროს, როდესაც სომატური დარღვევები არ არის, ზოგიერთი პაციენტი სტრესის აღმოფხვრის შემდეგ დამოუკიდებლად ახერხებს სრულფასოვანი სქესობრივი ცხოვრების აღდგენას.

ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს: თავის ტვინი უდიდეს როლს ასრულებს სექსუალურ ფუნქციაში. მაგრამ სექსუალური რეაქცია თავის ტვინის, სისხლძარღვების, ნერვული სისტემის, ჰორმონებისა და თავად სასქესო ასოს ერთობლივი მუშაობის შედეგია.

ამიტომ პოსტსტრესული ერექციული დარღვევების დროს უნდა მივმართოთ სექსოლოგებს, რომლებიც ფლობენ ფსიქოსექსუალური დიაგნოსტიკისა და ფსიქოთერაპიის მეთოდებს, ან ფსიქოლოგებს, რომლებიც მჭიდროდ თანამშრომლობენ შესაბამისი სპეციალობის ექიმებთან.

ერექციული ფუნქციის დიაგნოსტიკისას ექიმმა ყურადღებით უნდა შეაფასოს პაციენტის სექსუალური გამოცდილება და სექსუალური კულტურის დონე.

მამაკაცებს, რომლებსაც მდიდარი სექსუალური გამოცდილება აქვთ და სხვადასხვა სექსუალურ ტექნიკას ფლობენ, ხშირად შესწევთ უნარი, წარმატებით შეასრულონ სქესობრივი აქტი შესუსტებული ერექციის ფონზეც.

ამის გამო ზოგიერთ მათგანში საკუთარი ერექციული ფუნქციის გადაჭარბებული სუბიექტური შეფასება ყალიბდება.

ამიტომ სამედიცინო ინტერვიუს დროს გამოცდილი მამაკაცები ზოგჯერ მიდრეკილნი არიან, დაამცირონ არსებული ერექციული დარღვევების გამოხატულება.

და პირიქით, შეზღუდული სექსუალური გამოცდილების მქონე მამაკაცებს შეუძლიათ საკუთარი სექსუალური წარუმატებლობა ერექციის არასაკმარისობით ახსნან და არ გაითვალისწინონ საკუთარი სექსუალური უნარების როლი.

შედეგად ზოგიერთ მათგანში საკუთარი ერექციის ხარისხის შეუფასებლობა ყალიბდება.

ამრიგად, პაციენტის სექსუალურ გამოცდილებას შეუძლია არსებითად იმოქმედოს ერექციული ფუნქციის სუბიექტური შეფასების სანდოობაზე.

ამიტომ ექიმმა უნდა შეაფასოს არა მხოლოდ პაციენტის საჩივრები, არამედ მისი სექსუალური გამოცდილებაც და სუბიექტური შეგრძნებები გამოკვლევის ობიექტურ მონაცემებს შეადაროს.

ერექციული დისფუნქციის მკურნალობა სამედიცინო დაზღვევით ყოველთვის როდია დაფარული. ამასთან, მკურნალობის საბოლოო შედეგის შეფასებას თავისი სპეციფიკა აქვს.

ერექტოლოგიაში არსებობს ერექციული ფუნქციის შესწავლის ობიექტური მეთოდები. თუმცა მათი მაჩვენებლები ყოველთვის არ ასახავს ერექციის ხარისხის სუბიექტურ შეფასებას და პაციენტის სექსუალური კმაყოფილების ხარისხს.

ამიტომ ჯერ კიდევ დიაგნოსტიკის ეტაპზე ექიმმა პაციენტთან დაწვრილებით უნდა განიხილოს მკურნალობის მოსალოდნელი შედეგები, შეათანხმოს რეალისტური მიზნები და, საჭიროების შემთხვევაში, გაზვიადებული მოლოდინები შეასწოროს.

დამატებით ინფორმაციას იძლევა ერექციის ხარისხის ცალ-ცალკე შეფასება ორივე პარტნიორის მიერ. მაგალითად, წყვილის კონსულტირებისას შეიძლება თითოეულს ვთხოვოთ, დამოუკიდებლად შეაფასოს ერექციის ხარისხი ასქულიანი შკალით. ამ შეფასებების შედარება მამაკაცის სექსუალური ფუნქციის უფრო სრულ სურათს იძლევა.

ორმოცი წლის კლინიკური პრაქტიკის განმავლობაში ჩვენ საინტერესო კანონზომიერება შევნიშნეთ. ჩვენი დაკვირვებით, წინადაუცვეთელი მამაკაცების პარტნიორები მათი ერექციის ხარისხს საშუალოდ ათი პროცენტით უფრო დაბლა აფასებდნენ, ვიდრე თავად პაციენტები.

ბავშვობაში წინაკანის წინადაცვეთის გამოვლილ მამაკაცებთან შეფასებებს შორის სხვაობა ოცდა-ოცდახუთ პროცენტს შეადგენდა.

შეფასებების სუბექტურობა მოითხოვს ექიმისა და პაციენტის წარმოდგენების შეთანხმებას ერექციის ხარისხზე.

ამისთვის ჩვენს კლინიკაში შესაბამისი ჩვენებისას გამოიყენება შეფასებების ერთობლივი დიაგნოსტიკური კალიბრაცია ხელოვნურად გამოწვეული ერექციის ფონზე რონალდ ვირაგის მეთოდით.

ასეთი პროცედურა პაციენტსა და ექიმს საშუალებას აძლევს, სუბიექტური წარმოდგენები ერექციის დაკვირვებად მახასიათებლებს შეადარონ, თუმცა ხელოვნურად გამოწვეული ერექცია ბუნებრივ სექსუალურ რეაქციას სრულად არ იმეორებს.

ასეთი კალიბრაციების ოცდათხუთმეტი წლის განმავლობაში ჩვენს კლინიკაში მტკიცე რწმენა ჩამოყალიბდა, რომ პაციენტები, რომლებსაც წინაკანი ფსიქოსექსუალურ ჩამოყალიბებამდე წინადაუცვითეს, მიდრეკილნი არიან ერექციის ხარისხის სუბიექტური შეფასებები საშუალოდ თხუთმეტი-ოცდახუთი პროცენტით გააზვიადონ და წინა პლანზე ნაადრევი ეაკულაციის საჩივრები გამოიტანონ (იხილეთ კლიპი №14).

ამასთან, მკურნალობის მიზნობრივი ეფექტი უნდა განისაზღვროს არა იდეალური ერექტოლოგიური მაჩვენებლების ნებისმიერ ფასად მიღწევის სურვილით, არამედ კონკრეტული პაციენტის რეალური მოთხოვნილებებით, მისი შესაძლებლობებითა და სექსუალური კეთილდღეობის შესახებ საკუთარი წარმოდგენებით.

სექსოლოგის პრაქტიკაში ზოგჯერ წარმოიშობა არაორდინალური სიტუაციები, რომლებიც განსაკუთრებულ სიფრთხილეს და არასტანდარტულ გადაწყვეტილებებს მოითხოვს.

პირველი მათგანი უკავშირდება სასქესო ასოს მძიმე ტრავმებს, მის ნაწილობრივ ან სრულ ამპუტაციამდე.

ახალი ტრავმული ამპუტაციისას პაციენტს სჭირდება გადაუდებელი ქირურგიული დახმარება, სასურველია სპეციალიზებულ ცენტრში, რომელსაც სასქესო ასოს მიკროქირურგიული რეპლანტაციის გამოცდილება აქვს.

ძველი ტრავმებისა და შეუქცევადი დაზიანებების შემთხვევაში პაციენტი უნდა გაიგზავნოს რეკონსტრუქციული უროლოგიის სპეციალიზებულ ცენტრებში, რომლებსაც ფალოპლასტიკის გამოცდილება აქვთ, მათ შორის ტრანსგენდერი მამაკაცებისთვის სასქესო ასოს ფორმირების გამოცდილება.

მეორე, არანაკლებ სერიოზული სიტუაცია უკავშირდება შესაძლო ფსიქოზურ აშლილობებს.

ზოგჯერ სექსუალური საჩივრები ხდება პაციენტის პირველად ექიმთან მიმართვის მიზეზი, თუმცა მათ უკან შეიძლება შიზოფრენიის ან ფსიქოზური სპექტრის სხვა აშლილობების გამოვლინებები იმალებოდეს.

განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებენ პაციენტები ბოდვითი განცდებით, კერძოდ, ე.წ. დაზიანების ბოდვით.

ასეთ მდგომარეობებში არსებობს რისკი, რომ სექსოლოგის პიროვნება პაციენტის ბოდვით სისტემაში აღმოჩნდეს ჩართული. ზოგჯერ უყურადღებო სიტყვა ან არასწორად აღქმული დიაგნოსტიკური პროცედურა შეიძლება პაციენტის მტკივნეული რწმენების ნაწილი გახდეს, იმ წარმოდგენამდეც კი, რომ სწორედ ექიმმა მიაყენა მას ზიანი.

ამასთან უნდა გვახსოვდეს, რომ ასეთი რისკები განისაზღვრება პაციენტის კონკრეტული ფსიქიკური მდგომარეობით და არა თავად შიზოფრენიის დიაგნოზით.

ამიტომ უკვე პირველ კონსულტაციაზე სექსოლოგმა ყურადღება უნდა მიაქციოს ფსიქოზის შესაძლო ნიშნებს: აზროვნების, მეტყველების, ქცევის თავისებურებებს, საჩივრების შინაარსსა და ანამნეზის მონაცემებს.

საჭიროების შემთხვევაში დამატებითი ინფორმაციის მიღება შეიძლება თანმხლები პირებისგან, სამედიცინო საიდუმლოებისა და პაციენტის თანხმობის დაცვით.

ფსიქოზური აშლილობის ეჭვისას აუცილებელია ფსიქიატრის კონსულტაციის ორგანიზება, სასურველია, ისეთი ფსიქიატრისა, რომელსაც კლინიკურ სექსოლოგიაში მუშაობის გამოცდილება აქვს.

მთავარი წესი: დროულად ამოვიცნოთ სიტუაცია, რომელიც სექსოლოგის კომპეტენციის ფარგლებს სცილდება, და პაციენტი გავუგზავნოთ სპეციალისტს, რომელსაც საჭირო დახმარების აღმოჩენა შეუძლია