ერექციული დისფუნქცია და ქრონიკული დაავადებები

შაქრიანი დიაბეტი მნიშვნელოვნად ზრდის ერექციული დისფუნქციის განვითარების რისკს.

და რაც უფრო ხანგრძლივად მიმდინარეობს დიაბეტი, მით უფრო ხშირად და უფრო მკვეთრად შეიძლება გამოვლინდეს ერექციული დარღვევა.

რატომ ხდება ეს?

შაქრიანი დიაბეტის დროს ვითარდება მიკროანგიოპათია და დიაბეტური ნეიროპათია.

ზიანდება ნერვული დაბოლოებები, მათ შორის ის ნერვული სტრუქტურებიც, რომლებიც სასქესო ასოს ფუნქციონირებაში მონაწილეობს.

ზიანდება საშუალო და მცირე კალიბრის არტერიებიც, მათ შორის ჰელიცინური არტერიები, რომლებიც პენისის კავერნოზული სხეულების ლაკუნებს სისხლით ამარაგებს.

შედეგად ირღვევა კავერნოზული სხეულების გლუვკუნთოვანი ქსოვილის ტროფიკა.

დროთა განმავლობაში შეიძლება განვითარდეს სტრუქტურული ცვლილებები — შემცირდეს გლუვკუნთოვანი ელემენტების რაოდენობა და განვითარდეს ფიბროზი.

ეს ცვლილებები კი ერექციული დისფუნქციის პროგრესირებას უწყობს ხელს.

ჩვენს კლინიკურ პრაქტიკაში შაქრიანი დიაბეტის მქონე არაერთ პაციენტში კავერნოზულ სხეულებში შემაერთებელი ქსოვილის მკვრივი უბნები გვინახავს.

პალპაციის დროს ისინი ზოგჯერ პეირონის დაავადებისთვის დამახასიათებელ ცვლილებებსაც შეიძლება ჰგავდეს.

ერექციული დისფუნქციის პრევენციისა და მკურნალობის ეფექტურობაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს გლიკემიის სათანადო კონტროლი და მოწევაზე უარის თქმა.

და კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი:რაც უფრო ადრე იწყება შეფასება და საჭირო მკურნალობა, მით მეტი შესაძლებლობა გვაქვს, შევინარჩუნოთ სექსუალური აქტივობა.

მკურნალობის კონკრეტულ მიდგომებს მე-10 და მე-11 ციკლებში განვიხილავთ.

არტერიული ჰიპერტენზია და ერექციული დისფუნქციაარტერიული ჰიპერტენზია მხოლოდ გულს, თავის ტვინსა და თირკმელებს არ აზიანებს.

სისხლძარღვოვანი დაზიანების ერთ-ერთი ადრეული სამიზნე შეიძლება სასქესო ასოს სისხლძარღვოვანი ქსელიც გახდეს.

არტერიული ჰიპერტენზიის დროს ქრონიკული ზემოქმედება აზიანებს სისხლძარღვების ენდოთელიუმს.

ირღვევა აზოტის ოქსიდის ბიოშეღწევადობა, იზრდება სისხლძარღვთა სპაზმის ტენდენცია და მცირდება სასქესო ასოში სისხლის მიწოდება.

დროთა განმავლობაში შეიძლება განვითარდეს სისხლძარღვების და კავერნოზული ქსოვილის სტრუქტურული ცვლილებებიც.

შედეგად ერექცია შეიძლება გახდეს არასაკმარისი ან არამდგრადი.

ამიტომ ერექციული დისფუნქცია ზოგიერთ მამაკაცში გულ-სისხლძარღვთა დაავადების კლინიკურ გამოვლინებამდე რამდენიმე წლით ადრე შეიძლება გამოვლინდეს.

სწორედ ამიტომ ერექციული დისფუნქცია ზოგჯერ სისტემური სისხლძარღვოვანი დაავადების ადრეული კლინიკური მარკერის როლს ასრულებს.

ამ თვალსაზრისით, სექსოლოგთან მიმართვა ზოგჯერ მხოლოდ სექსუალური პრობლემის მოგვარებას არ ნიშნავს.

ეს შეიძლება იყოს შესაძლებლობა, დროულად შეფასდეს მამაკაცის საერთო გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობაც.

სისხლძარღვები სიმპტომებზე ადრე ბერდებაძალიან ხშირად მამაკაცი თავს სრულიად ჯანმრთელად გრძნობს.

მაგრამ სისხლძარღვებში ცვლილებები შესაძლოა უკვე დაწყებული იყოს.

სისხლძარღვები თანდათან კარგავს ელასტიკურობას და მათი ფუნქცია შეიძლება დაირღვეს.

ხშირად ამ ცვლილებებზე რეაგირებას ერთ-ერთი პირველი იწყებს სასქესო ასოს სისხლძარღვოვანი სისტემა.

სწორედ ამიტომ სისხლძარღვოვანი წარმოშობის ერექციული დისფუნქცია ზოგჯერ გულ-სისხლძარღვთა დაავადების კლინიკურ გამოვლინებამდე რამდენიმე წლით ადრე ჩნდება.

ამიტომ სექსოლოგი ზოგჯერ პირველი ექიმი ხდება, რომელიც მამაკაცში შესაძლო სისხლძარღვოვან პრობლემაზე ამახვილებს ყურადღებას.

ერექციის ცვლილება ყოველთვის მხოლოდ სექსუალური პრობლემა არ არის.

ზოგჯერ ეს ორგანიზმის უფრო ფართო პრობლემის პირველი სიგნალია.

პეირონის დაავადება არის უროლოგიური დაავადება, რომლის დროსაც სასქესო ასოს თეთრ გარსში — *tunica albuginea*-ში — წარმოიქმნება პათოლოგიური ფიბროზული უბნები, ე.

წ.

ფიბროზული ფოლაქები.

დაზიანებული უბანი კარგავს ელასტიკურობას და ერექციის დროს ჯანმრთელ ქსოვილებთან შედარებით ნაკლებად იჭიმება.

ამის შედეგად ერექციის დროს ვითარდება სასქესო ასოს გამრუდება.

პეირონის დაავადებას შეიძლება თან ახლდეს ერექციული ფუნქციის დარღვევაც.

მისი ხარისხი სხვადასხვა პაციენტში განსხვავებულია და შეიძლება დამოკიდებული იყოს დაავადების სიმძიმეზე, პენისის დეფორმაციაზე, ტკივილზე, ფსიქოემოციურ ფაქტორებსა და სხვა გარემოებებზე.

ამიტომ პეირონის დაავადების დროს მხოლოდ გამრუდების შეფასება არ არის საკმარისი.

მნიშვნელოვანია ერექციული ფუნქციის შეფასებაც.

ფიმოზი და პარაფიმოზიფიმოზი არის მდგომარეობა, როდესაც ჩუჩის — პრეპუციუმის — რგოლი იმდენად შევიწროებულია, რომ სასქესო ასოს თავის სრულად გამოჩენა შეუძლებელია.

მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ბავშვობის ასაკის ფიზიოლოგიური მდგომარეობა და პათოლოგიური ფიმოზი.

ახალშობილებისა და მცირე ასაკის ბავშვებში ჩუჩის ასოს თავისგან განცალკევება და მისი სრულად გადაწევის შეუძლებლობა ხშირად ფიზიოლოგიური პროცესია.

ასაკის მატებასთან ერთად ეს მდგომარეობა უმეტეს ბავშვში თანდათან იცვლება.

მაგრამ როდესაც ფიმოზი პათოლოგიურია და ზრდასრულ მამაკაცში შენარჩუნებულია, მას შეიძლება სხვადასხვა პრობლემა მოჰყვეს.

მათ შორის — ტკივილი და დისკომფორტი სქესობრივი აქტის დროს, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში სექსუალურ ფუნქციაზეც ახდენს გავლენას.

ფიმოზი ასევე შეიძლება ართულებდეს ჰიგიენას და ხელს უწყობდეს ქრონიკული ანთებითი პროცესების განვითარებას.

ფიმოზთან და პენისის კიბოსთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია ერთი საკითხის დაზუსტება:ფიმოზი პენისის კიბოს განვითარების ერთ-ერთ რისკ-ფაქტორად განიხილება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ფიმოზის მქონე მამაკაცს აუცილებლად განუვითარდება კიბო.

ასევე, წინადაცვეთის — ცირკუმციზიის — დამცავი ეფექტის შეფასებისას სხვადასხვა კვლევაში მიღებული შედეგები ერთნაირი არ არის და ამ საკითხზე კატეგორიული დასკვნების გაკეთება სიფრთხილეს მოითხოვს.

ამიტომ ფიმოზის მკურნალობის მეთოდი ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს.

ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლებელია კონსერვატიული მკურნალობა, ზოგიერთ შემთხვევაში კი ქირურგიული ჩარევა.

შერჩეულ პაციენტებში შეიძლება განიხილებოდეს ორგანოშემანარჩუნებელი ოპერაციაც — პრეპუციოპლასტიკა.

მისი მიზანია შევიწროებული რგოლის გაფართოება ისე, რომ ჩუჩა შენარჩუნდეს.

ეს განსხვავდება სრული ცირკუმციზიისგან, რომლის დროსაც ჩუჩა მთლიანად იკვეთება.

პარაფიმოზი კი უკვე გადაუდებელი მდგომარეობაა.

ამ დროს შევიწროებული ჩუჩის რგოლი უკან გადაწევის შემდეგ პენისის თავის უკან იჭედება და მის სისხლის მიმოქცევას აფერხებს.

ვითარდება შეშუპება, ძლიერი ტკივილი და ზოგჯერ შარდვის გაძნელებაც.

თუ პარაფიმოზი დროულად არ გამოსწორდა, შეიძლება განვითარდეს ქსოვილების იშემია და ნეკროზიც.

ამიტომ პარაფიმოზის დროს საჭიროა სასწრაფო სამედიცინო ჩარევა.

მკურნალობის ძირითადი მიზანია პენისის თავის დროული განთავისუფლება და სისხლის მიმოქცევის აღდგენა.

ზოგიერთ შემთხვევაში ამისთვის საჭირო ხდება ჩუჩის შემავიწროებელი რგოლის ქირურგიული გაკვეთა.

უროლოგიური მითებიერთ-ერთი გავრცელებული მოსაზრებაა, რომ პროსტატიტი პირდაპირ იწვევს ერექციულ დისფუნქციას.

ეს საკითხი უფრო რთულია.

პროსტატის ჯირკვალი უშუალოდ ერექციის ძირითადი მექანიზმის ნაწილი არ არის, თუმცა პროსტატის დაავადებებსა და ქრონიკული მენჯის ტკივილის სინდრომს შეიძლება სექსუალურ ფუნქციაზე ირიბი გავლენა ჰქონდეს.

ამიტომ არასწორი იქნება როგორც იმის თქმა, რომ პროსტატიტი აუცილებლად იწვევს ერექციულ დისფუნქციას, ისე — იმის მტკიცება, რომ მათ შორის საერთოდ არანაირი კავშირი არ არსებობს.

კიდევ ერთი საკითხია ე.

წ.

„ზასტოიური“ ანუ კონგესტიური პროსტატიტი.

ამ დროს მკურნალობის მიდგომა უნდა ეფუძნებოდეს კონკრეტული მდგომარეობის სწორ დიაგნოსტიკას.

რუტინული, მექანიკური მასაჟი ყველა პაციენტისთვის უნივერსალურ სამკურნალო მეთოდად არ უნდა ჩაითვალოს.

მით უმეტეს, პირდაპირი მანიპულაცია შესაძლოა დაკავშირებული იყოს დისკომფორტთან ან ქსოვილების ტრავმასთან.

ასევე არასწორია მოსაზრება, რომ სქესობრივი გზით გადამდები ყველა ინფექცია პირდაპირ იწვევს ერექციულ დისფუნქციას.

მაგალითად, გონორეის დროს მამაკაცების უმრავლესობას ერექციის მექანიზმი უშუალოდ არ ერღვევა.

თუმცა ინფექციასთან დაკავშირებულმა ტკივილმა, ანთებამ, ფსიქოლოგიურმა სტრესმა ან სხვა გართულებებმა სექსუალურ ფუნქციაზე გავლენა მაინც შეიძლება მოახდინოს.

ამიტომ აქაც მთავარი არის არა მითი, არამედ კონკრეტული პაციენტის მდგომარეობის შეფასება.

ნერვული სისტემის დაავადებები და ერექციული დისფუნქციაერექციული დისფუნქცია შეიძლება განვითარდეს სხვადასხვა ნევროლოგიური დაავადების დროს.

მაგალითად, ინსულტის შემდეგ სექსუალური ფუნქციის დარღვევა საკმაოდ ხშირია.

თუმცა ინსულტის მძიმე შედეგების, მათ შორის გამოხატული დამბლის დროს, პაციენტის პრიორიტეტები და ჩივილები შეიძლება სრულიად სხვა პრობლემებზე იყოს მიმართული.

ერექციული დისფუნქცია განსაკუთრებით დამახასიათებელია გაფანტული სკლეროზისთვის და შეიძლება გაძლიერდეს ძირითადი დაავადების პროგრესირებასთან ერთად.

ეპილეფსიის მქონე მამაკაცებში ერექციული დისფუნქციაც საკმაოდ ხშირია და სხვადასხვა კვლევაში მისი გავრცელება დაახლოებით 30–40%-ის ფარგლებშია აღწერილი.

ზურგის ტვინის სხვადასხვა სახის დაზიანების შემდეგ ერექციული დისფუნქცია მამაკაცების მნიშვნელოვან ნაწილს უვითარდება.

ზოგიერთ შემთხვევაში ერექცია მთლიანად ქრება ან არასაკმარისი ხდება სქესობრივი აქტისთვის.

სხვა პაციენტებში შეიძლება შენარჩუნდეს რეფლექსური ან ფსიქოგენური ერექციის გარკვეული ფორმები, თუმცა ისინიც ყოველთვის არ არის საკმარისი სრულფასოვანი სექსუალური ცხოვრებისთვის.

დღეს ნევროლოგიური დაავადებების დროს ერექციული დისფუნქციის მკურნალობის ეფექტური მეთოდები არსებობს.

თუმცა მძიმე და ქრონიკული ნევროლოგიური დაავადების მქონე პაციენტებში სექსუალური ფუნქციის პრობლემა ზოგჯერ სხვა, უფრო მძიმე სიმპტომების ფონზე მეორეხარისხოვანი ხდება.

ეს არ ნიშნავს, რომ მისი მკურნალობა შეუძლებელია.

უბრალოდ, მკურნალობის მიზნები ყოველთვის უნდა შეესაბამებოდეს პაციენტის საერთო მდგომარეობას.

ინფარქტის შემდგომი მდგომარეობა და ერექციული დისფუნქციაინფარქტის შემდეგ პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს სხვადასხვა ხარისხის გულის უკმარისობა.

ამ პერიოდში სქესობრივი აქტი გულ-სისხლძარღვთა სისტემისთვის გარკვეულ ფიზიკურ დატვირთვას წარმოადგენს.

ამიტომ სექსუალური აქტივობის განახლების საკითხი ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.

ერთ-ერთი პრაქტიკული ორიენტირი შეიძლება იყოს ის, თუ რამდენად იტანს პაციენტი ფიზიკურ დატვირთვას.

თუ მას შეუძლია, მაგალითად, ორი სართულის კიბეზე ასვლა გულმკერდის ტკივილის, გამოხატული ქოშინის ან სხვა მნიშვნელოვანი სიმპტომების გარეშე, ეს ზოგადად მიუთითებს ფიზიკური დატვირთვის უკეთეს ამტანობაზე.

თუმცა ინფარქტის შემდეგ სექსუალური აქტივობის უსაფრთხოება საბოლოოდ უნდა შეფასდეს პაციენტის გულ-სისხლძარღვთა მდგომარეობის, ინფარქტის სიმძიმის, მკურნალობისა და სხვა რისკ-ფაქტორების გათვალისწინებით.

ამიტომ ასეთ პაციენტს გადაწყვეტილების მიღება სასურველია მკურნალ კარდიოლოგთან შეთანხმებით.

მაგრამ აქ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია.

ინფარქტის შემდეგ ბევრ მამაკაცს უჩნდება ძლიერი შიში — სიკვდილის შიში, რომელსაც მედიცინაში *angor animi*-ს უწოდებენ.

ეს შიში შეიძლება სექსუალური აქტივობის დროსაც გაძლიერდეს.

შედეგად მამაკაცი შეიძლება ერექციის დაკარგვას უფრო მეტად ფსიქოლოგიური მიზეზების გამო განიცდიდეს, ვიდრე უშუალოდ სისხლძარღვოვანი პრობლემის გამო.

ამიტომ ინფარქტის შემდეგ ერექციული დისფუნქციის შეფასებისას მხოლოდ ფიზიოლოგიურ ფაქტორებზე ყურადღების გამახვილება საკმარისი არ არის.

უნდა შეფასდეს როგორც გულ-სისხლძარღვთა მდგომარეობა, ისე მამაკაცის ფსიქოლოგიური მდგომარეობა და სექსუალური აქტივობის მიმართ მისი შიში.